ยศธร ไตรยศ

เป็นเวลานานที่ภาพของสังคมไทยถูกเล่าผ่านสายตาของศูนย์กลางหรือหน่วยงานรัฐ จนเสียง ภาษา ความทรงจำ และวิถีชีวิตของผู้คนอีกจำนวนมากถูกทำให้เลือนราง ทั้งที่พวกเขาก็อยู่บนผืนแผ่นดินไทยนี้ สร้างชุมชน ดูแลป่า ทะเล และสืบทอดวัฒนธรรมจากรุ่นสู่รุ่น ความแตกต่างจึงไม่ควรเป็นเหตุให้ใครถูกมองเป็น “คนอื่น” แต่ความต่างนั้นควรเป็นหลักฐานว่าสังคมไทยประกอบขึ้นจากผู้คนที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม

ไม่มีน้ำหยดไหนที่ไหลลงสู่ทะเลไปเปล่าๆ น้ำทุกหยุดแม่น้ำทุกสายหล่อเลี้ยงผืนแผ่นดิน ระบบนิเวศ ผู้คน ป่าไม้ ไม่มีแม่น้ำสายไหนไหลลงทะเลไปเปล่าๆ

ถึงที่สุดอาจเป็นเรื่องตลกร้ายหากมองว่าในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ “แพะที่เป็นคนยังคงถูกจองจำ ขณะที่แพะที่ใช้ในพิธีกรรมกลับมีอิสระเสรี”